Novuma – biostymulacja CaHA w praktyce: mechanizm, technika, bezpieczeństwo

Biostymulatory na bazie hydroksyapatytu wapnia (CaHA) od lat znajdują zastosowanie w medycynie estetycznej jako narzędzia poprawy jakości tkanek – gęstości skóry, jej napięcia i sprężystości. W niniejszym artykule omawiamy podstawy naukowe działania CaHA, kluczowe elementy techniki iniekcji preparatu Novuma, bezpieczeństwo oraz optymalny dobór pacjenta.

Mechanizm działania CaHA – efekt nośnika vs. przebudowa ECM

W skład Novuma wchodzą mikrosfery CaHA zawieszone w nośniku żelowym – karboksymetylocelulozie (CMC). W ujęciu farmakodynamicznym można rozdzielić dwa etapy efektu klinicznego:

1. Efekt wczesny – związany głównie z obecnością nośnika (żelu), który odpowiada za wstępne uniesienie tkanek i natychmiastową poprawę wyglądu. Trwa do 12 tygodni.
2. Efekt późny – wynika z biostymulacji i przebudowy macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM), które zachodzą, gdy nośnik ulega degradacji, a mikrosfery CaHA pełnią funkcję rusztowania i bodźca mechaniczno-biologicznego dla fibroblastów. Efekt ten narasta w czasie i powinien być oceniany po 12 tygodniach od podania produktu.

W literaturze mechanizmy biostymulacji CaHA opisywane są jako procesy obejmujące m.in. wzrost aktywności fibroblastów, wzmożoną syntezę kolagenu (w tym typów I i III) oraz przebudowę włókien sprężystych. Zmiany te oceniano w badaniach różnymi metodami – od histopatologicznych (biopsje skóry) po obiektywne pomiary obrazowe (np. USG wysokiej częstotliwości z oceną grubości skóry) oraz skale kliniczne/oceny fotograficzne (np. GAIS, WSRS).

Parametry produktu

Zgodnie z materiałami opartymi na IFU Novuma® zawiera mikrosfery CaHA (55–60%) zawieszone w nośniku żelowym CMC. Wielkość mikrosfer wynosi 25–45 mm. Produkt ten ma również niską siłę ekstruzji (~15 N), co w praktyce przekłada się na płynniejsze podanie i większą kontrolę podczas iniekcji.

Za ciekawe można uznać, że w ujęciu wagowym w Novuma znajduje się 66% CaHA. Oznacza to, że mikrocząsteczki są gęściej upakowane w tej samej objętości.

Technika podania – głębokość, rozcieńczenia i praktyczne wskazówki

Według zaleceń producenta rekomendowana głębokość iniekcji to warstwa podskórna, a preferowana jest technika wachlarzowa przy użyciu kaniuli 22 G lub 25 G.

Preparat może być podawany nierozcieńczony albo rozcieńczany (np. 1:1 lub 1:2) roztworem soli fizjologicznej (często z dodatkiem środka znieczulającego), w zależności od celu terapeutycznego:

• mniejsze rozcieńczenie (np. 1:1) – gdy priorytetem jest wsparcie strukturalne i napięcie tkanek,
• większe rozcieńczenie (np. 1:2) – gdy celem jest poprawa jakości skóry, jej gęstości i elastyczności przy minimalnej wolumetrii.

Producent zaleca rozcieńczanie produktu, dlatego też w opakowaniu znajduje się łącznik ułatwiający tę czynność.

Z perspektywy praktycznej kluczowe jest unikanie zbyt powierzchownych iniekcji (ryzyko wyczuwalnych nierówności/guzków) oraz praca wg planu terapeutycznego – CaHA to produkt służący do poprawy jakości i struktury tkanek, a nie szybkie „budowanie objętości”.

Skuteczność CaHA

Skuteczność preparatów na bazie hydroksyapatytu wapnia (CaHA) w biostymulacji skóry była oceniana w wielu badaniach klinicznych i przeglądach piśmiennictwa, obejmujących zarówno metody obiektywne, jak i oceny kliniczne. Poniżej przedstawiono wybrane publikacje, które są najczęściej cytowane w kontekście mechanizmu działania, efektów klinicznych oraz bezpieczeństwa tej klasy preparatów.

W badaniu obserwacyjnym Kabakci i wsp. (2025), obejmującym 51 kobiet, oceniano pośredni wpływ iniekcji CaHA w okolicę jarzmową i policzkową na wygląd bruzd nosowo-wargowych. Po sześciu miesiącach obserwacji wykazano skrócenie długości bruzd nosowo-wargowych o 13,5% po stronie prawej i 6,2% po stronie lewej, a także istotną poprawę w skalach WSRS i GAIS. Autorzy zastosowali dodatkowo analizę morfometryczną obrazów z użyciem filtra Gabora, która potwierdziła redukcję cech zmarszczkowych w sposób obiektywny.

Biologiczne podstawy działania CaHA zostały dobrze udokumentowane w randomizowanym badaniu typu split-face Yutskovskiej i wsp. (2014), w którym porównywano CaHA z wypełniaczem na bazie kwasu hialuronowego. W badaniu tym, opartym na analizie histologicznej biopsji skóry twarzy, wykazano wyraźną neokolagenezę oraz wzrost elementów sprężystych w tkance po stronie leczonej CaHA. Jest to bezpośredni dowód na długofalową przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej.

Przegląd piśmiennictwa Amiri i wsp. (2023) podsumowuje aktualną wiedzę na temat mechanizmów regeneracyjnych CaHA, wskazując na wzrost proliferacji komórek, nasiloną syntezę kolagenu, procesy angiogenezy oraz przebudowę włókien sprężystych w skórze i tkankach miękkich. Autorzy podkreślają jednocześnie zróżnicowanie metodologiczne dostępnych badań i potrzebę dalszych, wysokiej jakości prac klinicznych.

Z kolei systematyczny przegląd Zago Sá Fortes i wsp. (2024), obejmujący liczne badania i serie przypadków dotyczące CaHA oraz PCL w estetyce twarzy, potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa tej klasy preparatów. Ciężkie działania niepożądane były raportowane rzadko, a kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii przypisano właściwej technice iniekcji, odpowiedniemu doborowi pacjenta oraz znajomości zasad postępowania w przypadku powikłań.

Bezpieczeństwo: przeciwwskazania, obszary ryzyka, działania niepożądane

Jak w przypadku wszystkich implantów do wstrzykiwań, bezpieczeństwo Novuma zależy przede wszystkim od odpowiedniej kwalifikacji pacjenta, znajomości anatomii i zastosowanej techniki. Wśród obszarów, którym należy poświęcić szczególną uwagę, należy wyróżnić:

Przeciwwskazania i sytuacje wymagające odroczenia:

• aktywny stan zapalny lub infekcja skóry w obszarze zabiegowym – zabieg należy odroczyć,
• obecność ciał obcych w tkankach (np. płynny silikon lub inne materiały cząsteczkowe),
• zaburzenia gojenia/choroby ogólnoustrojowe pogarszające stan tkanek,
• leczenie mogące istotnie zaburzać odpowiedź tkankową (np. długotrwała terapia steroidowa) – decyzja indywidualna.

Obszary wysokiego ryzyka/ograniczenia:

• producent wskazuje, że preparat nie jest przeznaczony do korekcji zmarszczek w okolicy międzybrwiowej, okołoustnej oraz w obrębie oczodołów,
• należy unikać zbyt powierzchownych iniekcji.

Najczęstsze działania niepożądane (zwykle przemijające): rumień, obrzęk, siniaki, tkliwość/ból.

Możliwe: guzki/nierówności (częściej po zbyt powierzchownym podaniu).

Rzadkie: opóźnione reakcje zapalne (stwardnienia, ziarniniaki), infekcje.

Bardzo rzadkie: zdarzenia naczyniowe (niedokrwienie skóry, martwica).

Ważna różnica praktyczna względem kwasu hialuronowego: CaHA nie jest odwracalny hialuronidazą, dlatego strategia bezpieczeństwa musi opierać się na precyzyjnej technice, znajomości anatomii oraz wczesnym rozpoznaniu i leczeniu powikłań.

Dla kogo tak, a dla kogo nie – dobór pacjenta i oczekiwań

Novuma® najlepiej sprawdza się u tych pacjentów, u których celem jest poprawa jakości tkanek: gęstości skóry, napięcia i sprężystości oraz delikatne wsparcie konturu. Wymaga to ustawienia realistycznych oczekiwań – efekt narasta w czasie. Dopiero po około 12 tygodniach można spodziewać się finalnego rezultatu.

Z większą ostrożnością należy kwalifikować pacjentów z bardzo cienką skórą, z tendencją do wyczuwalności implantów oraz osoby oczekujące wyraźnie wolumetrycznych, natychmiastowych zmian (często lepszym wyborem będą wypełniacze HA dobrane do celu).

CaHA na tle innych biostymulatorów

Biostymulatory różnią się materiałem i dynamiką odpowiedzi tkankowej. CaHA łączy komponent wczesny (nośnik) z późną przebudową ECM. PLLA jest zwykle kojarzony z wolniejszym narastaniem efektu wolumetryczno-kolagenowego, a PCL z dłuższą trwałością w wybranych wariantach. Wybór narzędzia powinien wynikać z obszaru zabiegowego, jakości tkanek oraz priorytetu terapeutycznego (objętość vs. jakość).

Doświadczenia własne

W krótkiej obserwacji w praktyce (wczesne wdrożenie preparatu w standardowych wskazaniach jakościowych twarzy) najlepiej oceniałam przewidywalność podania i kontrolę podczas iniekcji w technikach podskórnych. Dominowały typowe, przemijające reakcje pozabiegowe (tkliwość, obrzęk, drobne siniaki). Największą wartością kliniczną była stopniowa poprawa gęstości i napięcia skóry – szczególnie wtedy, gdy oczekiwania pacjentów były ustawione na „lepszą jakość” zamiast szybkiej wolumetrii. Ze względu na charakter obserwacji nie jest to materiał badawczy, a opis wrażeń z mojej praktyki.

lek. Anna Grodecka
Kliniki Dr Kuschill MEDESTETIS w Warszawie i Krakowie

Piśmiennictwo

1. Kabakci et al. Calcium hydroxylapatite injections in the zygomatic and malar regions lead to indirect improvement in nasolabial folds: morphometric and clinical assessment. Medicine (Baltimore), 2025;104:29.
2. Yutskovskaya Y, Kogan E, Leshunov E. A randomized, split-face, histomorphologic study comparing a volumetric calcium hydroxylapatite and a hyaluronic acid-based dermal filler. J Drugs Dermatol, 2014;13(9):1047–1052.
3. Amiri M, et al. Skin regeneration-related mechanisms of calcium hydroxylapatite fillers: a review. Frontiers in Medicine, 2023.
4. Zago Sá Fortes R, et al. Adverse Events and Satisfaction Outcomes with Calcium Hydroxylapatite and Polycaprolactone Fillers in Facial Aesthetics: A Systematic Review. Cosmetics (Basel), 2024;11(5):165.
5. NOVUMA® – Instructions for Use (IFU), MDR. BURP31IFU001. Materiały producenta.

Artykuł ukazał się w numerze 73 (styczeń-luty/2026) dwumiesięcznika Aesthetica i powstał we współpracy z lek. Anną Grodecką.